X
|
ایلام سرزمین آلامتو تاریخی-فرهنگی-اجتماعی- گردشگری
| ||||||||||||||||
|
[ پنجشنبه یکم فروردین 1392 ] [ 12:54 ] [ ]
لباس به عنوان يكي از حاملهاي فرهنگ هر منطقه نقشي مهم در شناخت زوايايي از زندگي وفرهنگ حاكم برآن دارد. شرايط محيطي واقليمي ، برخي باورها واعتقادات ، احكام ودستورات مذهبي وآئيني وشيوه هاي معيشتي را مي توان از طريق مطالعه ي پوشاك وعناصر مختلف آن در ميان يك قوم وجامعه را تا حدود زيادي باز شناخت. به عنوان نمونه در قلمرو ايلام لباس سياه علاوه بر اينكه نشانه ي سوگوار بودن فرد مي باشد به تدريج تحت باورها وآئينهاي رايج در ميان مردم لباس تيره و مشابه، لباس عمده زنان مسن وكهنسال استان به عنوان برترين لباس از نظر متين وسنگين بودن زن وحتي گذشتن عمر زيادي از زندگي ولي مي باشد. تحت همين شرايط وعرف ها و آداب ورسوم سنتي در ميان تمامي جوامع عشايري وروستايي استان ايلام است كه زن لباس خود را متناسب با سن خويش انتخاب مي كند. لباس زن معمولاً تمام بدن را پوشانده وتاروي پاها مي رسد. رنگهاي تند براي دختران وتاحدودي زنان جوان است وزنان ميان سال وبالاتر به ندرت از اين رنگهاي بكار مي گيرند پوشش سر را طوري انتخاب مي كنند كه تنها گيردي صورت معلوم باشد وبيش از اين را در شان خويش ندانسته وحتي در ميان اعضاي خانواده باز بدون هيچگونه الزام واجباري پاي بند به رعايت تمامي عرفهاي وآداب ورسوم جامعه خويش كه نسل ونسل به او رسيده مي باشد . آداب ورسوم پوشيدن لباس وبرخي باورها واعتقادات مربوط به آن ويژگي ديگر فرهنگ پوشاك مردم ايلام است. در ترانه ها ، ضرب المثلها ، كنايات وحتي نفرين ودعاها اسامي برخي لباس ها ذكر مي گردد كه گاهي نماد رازداري (سِررمردانُ ژيركَپنَك [1] = راز مردان هميشه زير كَپنَكَ – نوعي بالا پوش مردانه – مي ماند وبه بيرون درز نمي كند ) ويا پوشش عيبها ( هامسآ شِوالِ هامِساس [2]= همسايه شلوار – پوشاننده عيبها – همسايه است ) به كار مي رود وگاهي عنصري از زيبائيهاي زن براي عاشقان است ، (بماركِد بُوإي شَوتازه بالآوَي بَرزي وَقَدوي انازهَ [3]= مبارك باشد اين پيراهن – لباس – نو كه بالايت بلند است وبه قد تو اندازه مي باشد ) مردم ايلام پارچه ي سبز را مقدس ومتبرك دانسته وآنرا هديهي معصومين خصوصاً حضرت امام حسين (ع) وحضرت علي (ع) مي دانند وباريكه اي از پارچه ي سبز را به مچ دست نوزاد وكودك مي بندند تا از بيماري وگزند به دور باشد ويا هنگام زيارت بقاع متبركه ودرختان مقدس مقداري از پارچه را به آنها هديه وا به آن جهت بر آورد حاجت گره مي زنند . پارچه قرمز نحس ومال يزيد ( دشمن امام معصوم ) ومال شيطان است ولباس قرمز موجب جلب نظر شيطان وموجودات غيبي (جن و... ) وحتي خرس وحشي( وقتي برتن زن تنهايي در كوه باشد) مي گردد. لباس سفيد يك دست درخواب ديدن نشانه ي خوشبختي فرد مي باشد. ولي كفن به خواب ديدن نشانه ي رفع بلا ومرگ از انسان است. لباس مُرده نحس بوده ونبايستي كسي كه از مرگ صاحب آن لباها خبر دارد آنها را بپوشد . لباس سياه نشانه عزداري سوگوار بودن فرد مي باشد وتازماني كه برتن دارد بايستي كاملاً متين وسنجيده سخن بگويد ، وبا صداي بلند هرگز نخندد وخود را شاد نشان نداده و در مراسمات شادي وعروسي شركت نكند واگر هم حقش ضايع گردد حتي المقدور با ديگران گلاويز نشود وگرنه مورد سرزنش ديگران قرار ميگيرد واحترام لباس سياه ومرده ي خويش را نگرفته است. لباس بازنگهاي تند وروشن براي زنان مسن عيب بوده واينگونه زنها بايستي از زنگهاي تيره وسنگين استفاده كنند . لباس زير زنان موقع شستن نبايستي در ديد مردان وخصوصاً نامحرمان قرار گيرد اگر لباس زير زني باد ببرد ونامحرمان آنرا بينند آن زن رسوا مي شود . ديدن لباس وزيورآلات زنان در خواب نشانه ي آن است كه زن حامله (خود زن يا زني در آن خانواده ) دختر خواهد آورد. در بين عرب زبانان جنوب استان ، اگر كسي سرپوش (اَگال ) مردي را كه روي سر وي مي باشد به زمين بياندازد توهين محسوب وممكن است به درگيري منجر گردد . [1] Serre mardāno Šire Kapnak . [2] Hāmesā Šewāle hāmesās. [3] Bemāreked bo ey shaüe tāza bālā way barzy qad way anāza. موضوعات مرتبط: فرهنگی [ چهارشنبه بیستم دی 1391 ] [ 8:5 ] [ ]
[ جمعه پانزدهم دی 1391 ] [ 0:31 ] [ ]
«هنر ـ صنعتي » پر پيشينه در تاريخ هنر ايران است كه با استفاده از مواد اوليه نظير گل رس تهيه وتوليد مي شود. اين گونه فرآورده ها با تكنيك ساده دستي وكار با چرخ سفالگري ساخته وپرداخته ميشوند كه مدت 3 سال (از سال 80 ) است كه در استان ايلام رواج خوبي يافته است . موضوعات مرتبط: فرهنگی [ یکشنبه دهم دی 1391 ] [ 8:22 ] [ ]
[ چهارشنبه ششم دی 1391 ] [ 13:42 ] [ ]
پس از اتمــام ساخت قلعــه حسین آباد ایلام غلامرضا خان والی وی دستور به نگارش کتیبه ای به طول 180 و عرض 34 و قطر 14 سانتیمتر داد تا به زیباترین شکل ممکن حکاکی گردد . این سنگ نوشته با خط نستعلیق برجسته و در هفده سطر با فواصل منظم و در کادرهای مستطیل نگارش یافته و در آن ایام بر بالای ورودی شرقی قلعه والی شهر ایلام در داخل دیوار نصب بوده که در جریان جنگ تحمیلی و بمباران هواپیماهای عراقی فرو افتاد و فعلا" در جای دیگر قلعه نگهداری می شود .
متن کتیبه : هوالله تعالی یا علی مدد تاریخ ساختن عمارت پارک در زمان سلطنت شاهنشاه عادل بادل محمدعلی شاه قاجار خلدالله ملکه حسب الامر حضرت مستطاب اجل اکرم عالی آقای غلامرضاخان امیر جنگ والی لرستان فیلی (1) ابن مرحوم مغفور حسینقلی خان والی کل لرستان فیلی ابن مرحوم حیدرخان والی ابن مرحوم مغفور حسن خان والی کل لرستان فیلی ابن مرحوم اسدخان ابن مرحوم اسماعیل خان والی کل لرستان فیلی ابن مرحوم شاهوردیخان ابن مرحوم منوچهرخان والی ابن حسین خان والی ابن شاهوردیخان والی در سنه هزار و سیصد و بیست و شش هجری (2) به معماریت عالیجاه خیرالحاج حاجی درویشعلی کرمانشاهی و به نظارت معتمدالسلطان مکرم عم عالی مقام صیدجواد خان سرتیپ والی زاده اتمام پذیرفت . فی شهر رمضان المبارک سنه 1326 هجری موضوعات مرتبط: فرهنگی [ چهارشنبه بیست و چهارم خرداد 1391 ] [ 8:5 ] [ ]
استان ايلام كه به خاطر طبيعت بكر و زيباي آن و همچنين تنوع آب و هوايي و انبوه جنگل درختان بلوط به عروس زاگرس مشهور شده است چند سالي است كه درختان بلوط در اين استان دچار آفت شده اند به نحوي كه درختاني با عمر بالاي شايد 700سال در عرض يكسال به درختي خشك تبديل مي شود اين امر در همه جاي استان مشهود هست و در يك چشم انداز به هر جايي از اين جنگلها كه نظر افكنده شود اين پديده به وضوح مشخص است موضوعات مرتبط: فرهنگی [ شنبه بیست و ششم فروردین 1391 ] [ 8:15 ] [ ]
[ شنبه نوزدهم فروردین 1391 ] [ 10:9 ] [ ]
[ چهارشنبه دوم فروردین 1391 ] [ 0:33 ] [ ]
ایلات و طوایف استان ایلام شامل ۱۴ایل، ۸۰طایفه، ۱۵۱تیره و ۱۲ طایفه مستقل به تعداد حدود ۸۱۲۴ خانوار و با جمعیتی حدود ۶۴هزارنفر است.طبق دفترچههای صادره (توزیع ارزاق عمومی عشایر) مرکز آمارایران، درسال ۷۷ درمجموع بیش از ۱۳درصد جمعیت استان، عشایر هستند و هرسال توسط همین جمعیت نزدیک به ۴۰۰هزار رأس دام مازاد تحویل بازارهای مصرف میشود.
موضوعات مرتبط: فرهنگی [ شنبه پانزدهم بهمن 1390 ] [ 9:2 ] [ ]
ولی محمد امیدی کارزانی معروف به ولی بیگانه یکی ازشاعران بزرگ ایلام، در سال 1301 شمسی در دهستان کارزان از توابع شهرستان شیروان چرداول استان ایلام، متولد شد. وی مردی ست از جرگه آن شاعرانی که در آستانه دهه هفتاد عمر، مکشوف اهل نظر شد و به یاری ارتباط با رادیو و صدای آهنگین و اهورایی اش خاصیت اشعار خویش را برملا نمود. خاصیتی که در جنگ مقدس به کار آمد و هم از این رهگذر ماندگاری جنگ در دل ایلامیان، متاثر از شعر او و هم او پرواز شعر خویش را مدیون جنگ شد. جریان شعر ولی محمد ادامه جریان شعری غلامرضاست که هنوز علاقه مندان زبان و ادب کردی را به خود می خواند . زبان شعری او همان کردی جنوبی (فیلی) است که گاه داخل گویش شاعر و زبان ادبی کردی گورانی در آن عیان است. ئه ر خوسره و بووم ده س وه جامه وه ئه روام گل مه خوه ی وه ئیلامه وه ولی محمد نه تنها عاشق ایلام که عاشق هرجایی بود که کُرد در آن نفس می کشید به گونه ای که آرزو داشت غبارش بر مناطق کردنشین افشانده شود : گه رتم به ن وه ده س بای شماله وه تا بیگه ی وه زید کورده ماله وه او با این همه شور و شیدایی سالیان دراز در میان ما زیست و شعر سرود و آرزو داشت که دیوانش چاپ شود ؛ آرزویی که یک سال پس از مرگش تحقق یافته است . در زیر دو شاخص دیگر از زبان خودش بیان میگردد وصف زمان پیری ولی محمد از زبان خودش:
جور گلای پایز ده س خزان بای کی برقرارم هر ساتی یه جای برگرفته از سایت : کارزان سرزمین کهن موضوعات مرتبط: فرهنگی [ پنجشنبه بیست و دوم دی 1390 ] [ 8:12 ] [ ]
[ پنجشنبه یکم دی 1390 ] [ 13:4 ] [ ]
برای قومیتها جوک نسازیم.قوم گرایی به طوری که امروز در حال شکل گیری در ایران است تنها باعث تجزیه ایران خواهد شد. ایران بی قومیتها معنی نخواهد داشت.اگر قومیتها در ایران متحد شوند هیچ خطری میهن عزیزمان را تهدید نخواهد کرد.
موضوعات مرتبط: فرهنگی [ شنبه بیست و ششم آذر 1390 ] [ 13:53 ] [ ]
خوهشاڵه وهختێ ده دهورانِ زۊ
«تهپه خهرگووشان» چگا کهرۊه 1بۊ چهن کهرۊهو چهن مۊش، چهن چووڵیهو2 سهموور لانه دکردن وه شهوق و وه شوور ده شوونِ دهنۊک دارسمنهکێ3 سهموور دکردهێ وه لانهێ تهکێ4 وهچگه قوڕواقهیل نام لیلگهو5 بۊنه رهفیقم وه رووژ و شهو ئهو رووشنکهرهک6 نام گوڵهمێ7 دوی وه وجاخ لێخنی8 چهمێ9 م خاڵوو ناشتم ده ده یشت و ده کوو10 بزانم ماڵ خاڵوو ها ده کوو11 بزانم ماڵ خاڵوو ئاش12 کردۊ خهزان13 خاڵوو بنکڵاش14 گردۊ یا نهێ یا چووێ دوینه ئهسبم یه بۊگه بازی ئوو کار و کهسبم یهێ جار سێخچووڵیه بۊ وه خنجهڕم یهێ جار پهڕ کهو وه باڵ و پهڕم ماڵێ دگرتم ده کوچگ و چوو چۊ گوله15 دنیام ده شوون کهپوو16 کهپوو تا وسا پام چگه بانێ دهس نامهو گری دهوره هچانێ17 نووڕسم وه بان وه موولهق کهو18 خودا! چه بکهم کهپوو نهۊنمهو کهپووِ تر19 هات، شادیم هاتهوه قیقهم وشکیا20، ده وڵاتهوه ده گووشهێ کوومهێ کهپوو دکردم21 کهپوو پل دخوارد، م کوو دکردم وه ختێ گ واران زمسان ههێ دکرد دڵم چۊ شوان فکر نهێ دکرد دهنگێ دخوهنیم دهنگێ دژه نیم22 چۊ چنار رهخسیم، چۊ سووسهن خوه نیم کوومهێ خاک شی23 خاکڵه مۊشان24 واشهێ25 دڵهگه م ده زهمین نیشان قۊتهێ دوهسیم خاک دشێوانم تا بۊنم ها کوو لانهێ مۊشانم م فێر دکردم،26 کوومهێ خاک ته ر مۊش ده کوناێ تر، سهر کردۊگهو دهر یهێ مۊش بۊ وه چوار، چوار مۊش بۊ وه ههفت یهکێ نووڕسهم، وتم کووسم کهفت27 ئهۊ دهێ بازیه روودهبڕهو بۊ ئێقهره خهنس لهشێ سڕهو بۊ م خهجاڵهت بۊم دهێ بازی خوهمه وتم یه دڵ خواس، خاڵوو! م چهمه28 وه خجاڵهتی پهێ مۊشان گردم ده ئێ بازیه چێشتێ نهوردم هۊر ئهو رووژه هێمان29 ها سهرم وه ختێ گِ که فێگ وهر نهزهرم ئۊشم کهشکا باێ ئهو رووژه ده نوو30 تهپه خهرگووشان چگاکهرۊه بوو موضوعات مرتبط: فرهنگی [ چهارشنبه شانزدهم آذر 1390 ] [ 12:1 ] [ ]
دنيا ته مه و دنيا تووز، دنيا گه رته چۊچانه كه سێ كه سێ نيه ناسێ ،گيشتێ ده م ئه ڵپێچانه نه بوو هه ناس ِ عشقه ، نه رووژناي راسي دنيا خراو ، دنيا گه ن ، دنيا دروو ده سانه زه مين زه رد و زه مان زه رد ، ئاساره و ئاسمان زه رد كوتێ داخيم كوتێ ده رد ، دة ئێ زه رده لۊلانه ته و ئه ڵكزان سقانم ، له رز ئه ڵچه قان دنانم گيانم بۊه په ته سوو ، ده ێ ئاگر گڕانه شڵه ێ شه ڕه و و گڕه ێ نار، گرمه ێ گورگه و هافه ێ مار يه كه ێ به خته ؟ بێداده ، يه كه ێ تاڵه س؟ تاڵانه هه م زه رده واێ په ژاره س ، هه م سه رده واێ په شێوي روو ده ێ زه رده زه مانه، وه ێ ده ێ سه رده ساڵانه ئاگر ها ده ده رۊنم ، زه هراو ها نام ِ خۊنم ئووخه يم پڕ ده ئاخه ، ژيانم پڕ ده ژانه زه مين زه خم و زه مين زار ، زه مين ژه هر و زه مين ژار زه مين په لامێ بڕێا ، زه مين بێ ئاسمانه باڵ فرێشته رزيا ، باخ بهه ێشت ئه ڵكزيا دووزه خ هفاو دا دنيا ، ئێ ئژدهاێ خوڕانه ئێ بار پڕ ئه نيشه ، ئاخر ئه ڕا چه كيشيم ئێ هه مگه عه زاوه، ئاخر ئه ڕا چه مانه ؟ وڵ كه خياڵ هاتگ ، بڕواكن ئێ هه ناسه وڵ كه په ژاره ێ ناتگ ، مه س بوو ده ئێ ئه لانه تووز تيه ڵه و ته م ره ش ، كول كه فتنه كه ش ئه ڵ كه ش كه س ده ر نيه چوو وه بێ به ش ، مه ردم ! ده ئێ قڕانه داره ێل ئه ڕاچه هشكن ،گوڵه ێل ئه ڕا نيه وشكن قه ناريه ێل ِ دڵ ته ڕ ، بێ ده نگ ئه ڕا وسانه ئه وره ێلمان مه زووكن ، تافه ێلمان مه رێژن نه تافه تاف ِ رێژاو ، نه نم نم ِ وارانه نه رووسه مێ دياره نه يشه ئسفه ندِيارێ نه شوون ِ قاره مانه ، نه نوون ِ پاڵه وانه نه دين ماگه نه ئێمان، ساهڵ ره م كه ێ ده سا مان هووش و گووش و پووسمان ، پڕ ده شه ڕ و شه ێتانه زه مانه پاوه مانگه ، ئه وجار ئه ڵامه ت ئاورد ئێجار بزانيم چه زاێ ، ئێ ژن ِ زاوه رانه شكيا دڵ و پێشتمان ، كردنه ئاڵێشتمان گم بۊمنه گێشتمان ، ده ئێ چوارده رێانه نه چةفتيمن نه راسيم ، نة گه نيمن نه خاسيم بڕێ خوه مان مه ناسيم ، مايمه ده ێ نام مه رزانه زوانمان شێويا ، بۊه وه فر و تێويا تێوێگوه جوور وه فر ، هه ر كه س ك بێ زوانه په لام ئه و كي بوةيمن ، ده ێ زه رد ِ بێ زه واڵه هاوار ئه و كوو بكيشيم ، ده ێ هۊچ بێ هچانه بڕێ گورگن - دنان هار- ، ده ێ جه نگه ڵ جنوونه بڕێ وه ركن- وه ره لا -، ده ێ ده ێشت ِ بێ شوانه بارێ ها بان ِ كووڵم ، چنه كۊه ێ بانكووڵه قيڕه ێ ها قوڕن ِ دڵم ، چنه قڵاقيڕانه خوزه و رها بۊاتايم ، رووژێ وه كام و حه زره ت ده ئێ زرپ و زوورانه، ده ئێ گورز و گووچانه خوه زه و واران بوارێ ، ده ێ هه ڵه ت ِ هه ڵاكه خوه زه و شةفةق بوشكێ ، ده ێ شه و ِ بێ به ێانه قسيه م راسه شه كه ته ، خوه زه و نامه ێ ئمێده شێعرم راسه له ت له ته ، به زه ی نامه ێ ژيانه برگرفته از سایت : ایلام ئاسو. نوشته استاد شعر کردی ایلامی ظاهر سارایی موضوعات مرتبط: فرهنگی [ دوشنبه بیست و سوم آبان 1390 ] [ 9:16 ] [ ]
ايل من ايلام ايل من ايلام، عنوان كتابي است در قطع وزيري و در 400صفحه كه آن را آقاي صيدمحمد درخشنده،-پدر اینجانب (نویسنده وبلاگ) استاد - محقق و ايلام شناس تأليف كرده و انتشارات زانا آن را به چاپ سپرده است. عنوان فرعي اين كتاب « بررسي جامع تاريخ، جغرافيا، تمدن و فرهنگ استان ايلام» است. فصول اين كتاب عبارت اند از: استان ايلام در نگاهي كلي، تاريخ استان ايلام، جاذبه هاي گردشگري، بقاع زيارتي و يادمان ها، سنگ نوشته ها، آثار باستاني و تمدني، زبان و ادبيات، آداب و رسوم، آيين ها و باورها، چهره هاي مذهبي استان، و بوم شناسي استان. به گواهي اين سرفصل ها مي توان داوري كرد كه اين كتاب، كتاب جامعي است در باره ي ايلام و هر كه مي خواهد نگاهي كلي به ايلام داشته باشد اين كتاب مرجع مناسبي براي او خواهد بود. اما بايد توجه داشت كه آقاي درخشنده سال ها مديريت جهانگردي و ايرانگردي استان را بر عهده داشته و از نزديك با اين موضوع در ارتباط بوده است. به همين دليل آن جا كه بحث به جاذبه هاي استان و بقاع باستاني رسيده مفصل تر و دقيق تر سخن گفته است و دامنه ي بحث از نگاهي كلي و اجمالي به بحثي تخصصي و جزئي گراييده است. با اين همه، به نظر من مهم ترين و ارجمندترين فصل اين كتاب ، فصل هشتم آن است با عنوان« آداب و رسوم و آيين ها و باورها» كه موضوعاتي چون ازدواج، پوشش مردان و زنان، معيارها و مقياس هاي وزني و پيمايشي، مقام هاي موسيقي محلي، و غذاهاي ايلام را در برمي گيرد كه باز در اين ميان بخش مربوط به غذاهاي ايلامي بسيار بكر و نوآيين است و پيش از او كسي چنين نگفته و اگر گفته بدين گستردگي نگفته است. براي آقاي درخشنده پدرگرامیم آرزوي توفيق بيشتر دارم. اين كتاب در كتابفروشي هاي استان و همچنين دفتر انتشارات زانا عرضه شده است.
موضوعات مرتبط: فرهنگی [ دوشنبه نهم آبان 1390 ] [ 13:56 ] [ ]
[ جمعه یازدهم شهریور 1390 ] [ 0:0 ] [ ]
... شهماڵ نیهزانی حاڵمان چۊنه
گوڵهمهیل چهم گیژاو خۊنه سینگهیل پڕ ده ئاهـ دهرۊنه خهم ههر دڵێ چهن بێستۊنه کۊهو دهر و دهێشت، گێشت وهسینه میل ئهسر ناودانهیل بییهس وه قهنیل واێ شهماڵ، هاناێ، زهمین یهخینه ئاسمان و خوهر ههم یهخ وهسینه هاناێ واێ شهماڵ، واگهێ وههاران تهنیا دهرمانهێ دهرد بێدهرمان بێهووشداروو زام شهفاێ بیماران ئهڕا گزهگژ نیهکهی چۊ جاران واێ شهماڵ هانا، دڵم تهرهکی گیان نیهوهم ئمشهو تا وه شهوهکی زۊ که بێاوهڕێ چهمم ژێر پات تا جاڕ بکیشم بۊشم شهماڵ هات برگرفته از سایت ایلام آسو موضوعات مرتبط: فرهنگی [ شنبه پنجم شهریور 1390 ] [ 9:23 ] [ ]
|
||||||||||||||||
|
كولهبار سفر كه برميداري، جاده انگار هزار سطر نانوشته است تا با پاي دل پيموده شود و سطر سطر به خاطراتت بيافزايد.
شوق تماشا و نگاهي شسته از ناپاكي كه خانه تكاني اسفندماه، شستن دل و ديده از غبار كينه و زشتي است و جان به رستاخيز دوباره باغ بهار شكفته شده است. چشمگرداني چشم در ديده انگار رقص شكوهمندي به پاسداشت زيبايي و شكفتگي است و راه كه در دو سو در آغوش كوه قرار گرفته مامن خستگيها و گوش سپرده نقلهاي همسفران است. "عروس زاگرس" كه با جلوهاي طاووسگونه توصيفي نه چندان رسا براي ايلام غربي و مرزنشين است تابلويي از رنگ و طرح در برابر ديدگان مشتاق و هيجان زده مسافران ميگشايد و هوهوي بادها و صداي شرشر آبشارها كبيركوه را به رقصي شكوهمند و موزون با آواي نيلبكها برميخيزاند و جان خسته مسافران را مينوازد. ايلام نگين باستاني و كهن غرب و عروس پرپيرايه زاگرس با دشتهاي مفروش به مخمل سبز و رودهاي ناآرام با موجهاي بيقرار كه هر لحظهشان با كوبيدن سر بر سينه صخرهها انگار سرودي از نيايش را در فضا ميآكند، ميزبان چشمنواز مسافران نوروزي است. شكوهمندي كوههاي مانشت و كبيركوه، خروش رود سيمره، روايت تاريخ در موزه مردمشناسي قلعه والي و شهر تاريخي ماداكتو و تابش بيدريغ آفتاب بر دشتها و نخلستانهاي مهران و دهلران تابلوهايي از نمايشگاه بهارند و آفريدههاي دست توانگر نقاش زيبا و عاشق زيبايي در استان هزار رنگ ايلام. چشمي كو، كه به تماشاي درختان استوار بلوط و لالههاي واژگون دشتهاي اين ديار باز شود و قطره اشكي از شوق بر لطافت گونه نريزد. استان ايلام سبز است از رستاخيز بهار، سرخ است از لالههاي ياران رفته دفاع مقدس و سفيد است از مهر و سادگي و آغوش گشوده تا در بر بگيرد آنان را كه دل در گرو مهر بهار دارند و عشق سفر در دل. اين استان كه در سالهاي دفاع مقدس روايتگر زخم و سينه، خون و شهادت و بارش بمبها و خمپاره بود اكنون و در روزهاي اندك مانده به سال نو زير بارش نرم و قطرات زلال باران از طراوت، سرسبزي و عطر خاك باران خورده آكنده است. مهمانان نوروزي كه با گذر از گردنه "قلاجه" خانه و كاشانه را به هواي تفرج و مهماني دامان عروس زاگرس وانهادهاند از سفر به اين استان و مهرباني مردم اين ديار و زيباييهاي خيرهكننده آن هزاران خاطره گرم و دلپذير دارند تا روايت كنند. چمدانهاي مسافران نوروزي ايلام پر است از روايت تاريخ اين سرزمين كه در تار و پود گليم نقش برجسته و بافتههاي سنتي ديگر اين ديار بازگو ميشود، سينههايشان سبك است از واگويه دلتنگيها با امامزاده علي صالح(ع)، سيد حسن(ع)، ابراهيم قتال(ع) و مشتشان متبرك است از خاك دشتهاي مناطق عملياتي چنگوله، مهران، شرهاني، دهلران و فكه. حضور در قلعه والي كه با موزه مردمشناسي و تاريخي خود داستان دوران واليگري در منطقه پشتكوه را نقل ميكند همزمان با نوشيدن چاي در سياه چادري مفروش از گليم و قالي كردي در حياط اين قلعه برگي زرين است از خاطرات نوروز امسال هموطنان سينه سوخته جنوب و سادگان شمال و صميميان شرق و استوارمردان غرب كشور كه بر راوق منظر چشم ساكنان اين ديار قدم مينهند. زيباست و روح افزا زيارت دشتهاي مناطق مرزي ايلام در همسايگي دشت كربلا كه مدفن شهيدان پيرو امام عشق است و در شبهاي ساكتشان ميشود هنوز زمزمه دعاي رزمندگان در شبهاي عمليات را با گوش جان شنيد. زيباييهاي چشمنواز استان چهار فصل ايلام كه قله شمالياش كلاهي از برف بر سر دارد و در دشتهاي مناطق جنوبياش آفتاب گرم بيدريغ ميتابد، همه و همه نشانهها و فرصتي است تا همزمان با رستاخيز طبيعت به رستاخيز جان مهمان شوي و دل از هر چه گرد كهنه و ناپاك سال گذشته بتكاني.  برگرفته ازسایت ایلام میراث پذيرايي از ميهمانان نوروزي در اماكن اقامتي و هتلهاي استان ايلام با تخفيفهاي ۲۰درصدي در هتل و مهمانسرا از جمله تسهيلات درنظر گرفته شده از سوي مسوولان استان براي پذيرايي از مسافران استان ايلام است. مسافر سفر كرده به استان ايلام صبحگاه را با هوهوي نسيم صبحگاهي و ديدار كوههاي سر به فلك كشيده كبيركوه و زاگرس و هياهوي گنجشكان پشت پنجره ميآغازند. تدوين نقشه گردشگري ايلام نيز از جمله تلاشهاي مسوولان براي ميزباني مسافران نوروزي است. اين نقشه حاوي كليه اطلاعات و آمار شامل مكانهاي تفريحي،گردشگري، رفاهي، اقتصادي، مختصات شهرها و روستا و مكانهاي تاريخي و فرهنگي و مذهبي است و در آستانه سفر در ستاد تسهيلات نوروزي مستقر در قلعه والي شهر ايلام در دسترس گردشگران قرار ميگيرد. آنان كليه تمهيدات را براي بازديد مسافران نوروزي از مناطق زيارتي، تاريخي و تفرجگاههاي گردشگري استان ايلام نظير امامزاده علي صالح(ع)، شهر تاريخي ماداكتو، دشتهاي عمليلاتي مهران و دهلران آماده كردهاند. همچنين برگزاري نمايشگاه صنايع دستي، موزه تاريخي و گشتهاي اطلاعرساني و خدماتدهي از ديگر تلاشهاي مسوولان ايلامي است تا مسافران نوروزي استان ايلام را با خاطرهاي خوش از سفر، اين استان ترك كنند. |
بوته افروزي
در ايران رسم است كه پيش از پريدن آفتاب، هر خانواده بوته هاي خار و گزني را كه از پيش فراهم كرده اند روي بام يا زمين حياط خانه و يا در گذرگاه در سه يا پنج يا هفت «گله» كپه مي كنند. با غروب آفتاب و نيم تاريك شدن آسمان، زن و مرد و پير و جوان گرد هم جمع مي شوند و بوته ها را آتش مي زنند. در اين هنگام از بزرگ تا كوچك هر كدام سه بار از روي بوته هاي افروخته مي پرند، تا مگر ضعف و زردي ناشي از بيماري و غم و محنت را از خود بزدايند و سلامت و سرخي و شادي به هستي خود بخشند. مردم در حال پريدن از روي آتش ترانه هايي مي خوانند.
زردي من از تو ، سرخي تو از من غم برو شادي بيا ، محنت برو روزي بيا اي شب چهارشنبه ، اي كليه جاردنده ، بده مراد بنده
خاکستر چهارشنبه سوري، نحس است، زيرا مردم هنگام پريدن از روي آن، زردي و یيماري خود را، از راه جادوي سرايتي، به آتش مي دهند و در عوض سرخي و شادابي آتش را به خود منتقل مي کنند. سرود "زردي من از تو / سرخي تو از من"
هر خانه زني خاكستر را در خاك انداز جمع مي كند، و آن را از خانه بيرون مي برد و در سر چهار راه، يا در آب روان مي ريزد. در بازگشت به خانه، در خانه را مي كوبد و به ساكنان خانه مي گويد كه از عروسي مي آيد و تندرستي و شادي براي خانواده آورده است.
در اين هنگام اهالي خانه در را به رويش مي گشايند. او بدين گونه همراه خود تندرستي و شادي را براي يك سال به درون خانه خود مي برد. ايرانيان عقيده دارند كه با افروختن آتش و سوزاندن بوته و خار فضاي خانه را از موجودات زيانكار مي پالايند و ديو پليدي و ناپاكي را از محيط زيست دور و پاك مي سازند. براي اين كه آتش آلوده نشود خاكستر آن را در سر چهارراه يا در آب روان مي ريزند تا باد يا آب آن را با خود ببرد.
زنان و دختران آرزومند و حاجت دار، قاشقي با كاسه اي مسين برمي دارند و شب هنگام در كوچه و گذر راه مي افتند و در برابر هفت خانه مي ايستند و بي آنكه حرفي بزنند پي در پي قاشق را بر كاسه مي زنند. صاحب خانه كه مي داند قاشق زنان نذر و حاجتي دارند، شيريني يا آجيل، برنج يا بنشن و يا مبلغي پول در كاسه هاي آنان مي گذارد. اگر قاشق زنان در قاشق زني چيزي به دست نياورند، از برآمدن آرزو و حاجت خود نااميد خواهند شد. گاه مردان به ويژه جوانان، چادري بر سر مي اندازند و براي خوشمزگي و تمسخر به قاشق زني در خانه هاي دوست و آشنا و نامزدان خود مي روند.
|
مراسم كوزه شكني مردم پس از آتش افروزي مقداري زغال به نشانه سياه بختي،كمي نمك به علامت شور چشمي، و يكي سكه دهشاهي به نشانه تنگدستي در كوزه اي سفالين مي اندازند و هر يك از افراد خانواده يك بار كوزه را دور سر خود مي چرخاند و آخرين نفر ، كوزه را بر سر بام خانه مي برد و آن را به كوچه پرتاب مي كند و مي گويد: «درد و بلاي خانه را ريختم به توي كوچه» و باور دارند كه با دور افكندن كوزه، تيره بختي، شور بختي و تنگدستي را از خانه و خانواده دور مي كنند.
همچنين گفته ميشود وقتي ميتراييسم از تمدن ايران باستان در جهان گسترش يافت،در روم وبسياري از کشورهاي اروپايي ،روز 21 دسامبر ( 30 آذر ) به عنوان تولد ميترا جشن گرفته ميشد.ولي پس از قرن چهارم ميلادي در پي اشتباهي كه در محاسبه روز كبيسه رخ داد . اين روز به 25 دسامبر انتقال يافت | |
|
فال گوش نشيني زنان و دختراني كه شوق شوهر كردن دارند، يا آرزوي زيارت و مسافرت، غروب شب چهارشنبه نيت مي كنند و از خانه بيرون مي روند و در سر گذر يا سر چهارسو مي ايستند و گوش به صحبت رهگذران مي سپارند و به نيك و بد گفتن و تلخ و شيرين صحبتكردن رهگذران تفال مي زنند. اگر سخنان دلنشين و شاد از رهگذران بشنوند، برآمدن حاجتو آرزوي خود را برآورده مي پندارند. ولي اگر سخنان |
انتخابات در واقع آزمون بزرگي براي رقابت سالم افراد و گروه هاست تا عاقلانه ترين و سودمندترين برنامه ها و سياست ها را تهيه کنند و با نفوذ بيشتر در قلوب مردم آراي بيشتري را به دست آورده و به قدرت برسند.
اين مسير روشي است که ايده "از مردم ، به وسيله مردم و براي مردم " را محقق مي سازد و با بهره گيري از آن اراده سياسي مردم را به تصوير مي کشند و حاضران در انتخابات براي تعيين سرنوشت خود به صحنه مي آيند و حکومت آينده و خادمان بعدي خود را تعيين مي کنند.
در اين ميان انتخابات مجلس از اهميت ويژه سياسي و اجتماعي در جامعه برخوردار است ، زيرا نتيجه آن تاثير گسترده اي بر حيات سياسي ، اجتماعي و فرهنگي جامعه در دست کم 4سال آينده آن برجاي مي گذارد.
طرز تهيه : ابتدا سبزي از نوع شَلََم را كه مخصوص تهيه اين غذا است به قطعات بسيار ريز و ريشه آن را خرد كرده و به همراه گوجه فرنگي رسيده و رنده شده كه بهتر است از نوع گوجه محلي باشد و آب انار با هم مخلوط كرده مقداري سبزيجات معطر از قبيل ترخن ، تعناع ، و ... و همچنين پياز و فلفل و زردچوبه و مايه خمير را به آن اضافه كرده و به مدت چهار روز مايه تهيه شده را دور از آفتاب قرار داده و سپس گندم خرد
اين غذا معمولاً در فصل سرما پخت ميشود و با توجه به مواد متشكله آن حاوي ارزش غذايي بسيار بوده و غذاي مناسب جهت سرما خودگي ميباشد .در ضمن تقريباً يكماه قبل از شروع فصل سرما ماده آن آماده ميشود و در هنگام پخت مدت زمان كمي را مي طلبد تا آماده شود . به اين طريق كه چند دانه خشك شده از ترخينُه را داخل ماش پخته شده و پوست كنده شده به همراه آب جوش به مدت 20 دقيقه جوشانده و سپس پياز داغ كرده و ميل ميكنند . البته بنا به ذائقه افراد ميتوان بدون ماش هم آن را پخت كرد .
نوع دوم : تهيه ترخينُه دوئينَه است كه بسار ترش مزه بوده و فقط حاوي دوغ و گندم پوست كنده شده ميباشد و مقداري سبزيجات معطر و نمك و فلفل به آن اضافه كرده و تقريباً به مدت 7 روز آماده ميشود.
شِلََه اََميري : اين غذا معمولاً در فصل سرما استفاده ميشود و به جهت طعم گرم آن در رفع سرماخوردگي مناسب ميباشد . طرز تهيه آن به اين صورت است كه ابتدا ماش را در آب جوش پخته و پوسته آنرا كه معمولاً به هنگام پخت جدا ميشود درآورده و با مقداري برنج محلي ( عنبربو) پخته ، برخي برخي بنا به ذائقه چند دانه پياز ريز پوست كنده را بدون اينكه خرد كنند داخل آن ريخته و مي پزند و سپس با مقداري روغن ، نمك و فلفل و پياز داغ كرده و ميل ميكنند .
باباياري ( عَدَ ساو ) : عدس به مقدار لازم را به همراه آب جوشانده به طوري كه مقدار كمي آب داخل آن بماند سپس پياز داغ و مقداري آرد بو داده شده را به آن اضافه كرده و ميل ميكنند .
· پِِِِِرشِگَه: خمير سفتي را شامل آرد و آب تهيه و جلوي آفتاب قرار ميدهند . سپس آنرا با حركات انگشت ورز ميدهند و پرز ، پرز ميكنند . سپس داخل ماش پخته و مقداري برنج ريخته تا پخته شود . سپس پياز داغ و ادويه جات ، نمك و فلفل را به آن اضافه كرده ميل ميكنند . اين غذا معمولاً در فصل سرما مصرف مي شود .
· آو گوشت باميَه : غذايي متنوع و سرشار از ويتامين كه با گوشت گوسفندي ، باميه ، و آب گوجه فرنگي تهيه ميشود .
· قَلَه ماسُوا : كله پاچه گوسفند يا بزغاله را خوب پخته مقداري به آن اضافه كرده و كشك ساييده شده يا دوغ آماده را داخل آن ريخته پياز داغ و پونه كوهي يا نعناع را به پياز داغ اضافه كرده و ميل ميكنند .
· ماسوا : دوغ يا كشك ساييده شده را به همراه مقداري برنج محلي ( عنبربو ) پخت ميكنند سپس پياز داغ و پونه كوهي را به آن اضافه ميكنند . اين غذا براي كساني كه ناراحتي گوارشي داشته باشند مفيد است .
· سختي : يكعدد سيرابي گوسفند را انتخاب كرده و در ظرفي گذاشته با مقداري آب جوش به مدت 20 دقيقه جوشانده تا نرم شود سپس برنج و لپه و گوشت چرخ كرده ، در صورت تمايل با سبزيجات معطر را داخل آن ريخته و پارگي آن را دوخت كرده تا مواد داخل آن به بيرون ريخته نشود روي حرارت ملايم قرار داده تا دم بكشد .
· كِفتَه سيرابي : سيرابي را چرخ كرده به همراه پياز رنده شده ، مقداري آرد ، ادويه جات ، نمك و گياهان معطر كوهي از جمله اَزًبووُ ( آويشن ) ، پينُه ( پونه ) ، ترخن ، نعناع را به آن اضافه كرده ورز داده ميشود و سپس داخل روغن داغ روي شعله قرار داده تا دو طرف آن سرخ شود .
· مَكَش ( زِلِگَه ) : برنج خوش طعم و خوش بوي محلي را آماده كرده سپس آنرا شسته داخل پياز داغ و مقداري زردچوبه روي شعله با حرارت ملايم قرار داده ، چند عدد پياز را بدون اينكه خرد كنند داخل آن ريخته و ميگذارند تا دم بكشد معمولاً از روغن محلي ( دان ) براي تهيه اين غذا استفاده ميشود .
اگر چنانچه بخواهيم مكش را با آب بيشتري پخت كنيم برنجي نرم تهيه ميشود كه به " زلگه " گفته ميشود .
· جِگِروَز : جگر تازه را خود كرده و به سيخ كشيده سپس پيه نازكي كه در اطراف شكمبه گوسفند قرار دارد بدون اينكه خرد شود به صورت لايه اي نازك و توري روي سيخ ها كشيده و با حرارت ملايم زغال كباب كرده و صرف ميكنند .
فرارسیدن پیروزی انقلاب اسلامی ایران به تمام ایرانیان وایلامیها تبریک می گویم .
جوانان علاقه مند به صورت خودجوش همگام بابازاریان واصناف برای برگزاری آیینهای ویژه دهه مبارک فجر آماده شده وبرنامه های متنوع وخاصی راتدارک دیده اند .
آذین بندی خیابانها ومعابر- ایجادطاقهای نصرت درمحلهای ورودی شهر-برافراشتن پرچمهای سه رنگ زیبامزین به الله - چراغانی میدانهای شهر همه نشان ازآمدن رویدادی مهم برای مردم ایلام است .
این روزهایادآوردوران حماسه وپیروزی است وبی جهت نیست که مردم به صورت خودجوش به آذین بندی خیابانها ومعابر همت گمارده اند .
راه اندازی ایستگاه های صلواتی - پلاکاردها ونوشته های تخفیف ویژه دهه فجر - شورواشتیاق دانش آموزان برای تزیین کلاسهای درس واجرای برنامه های متنوع وشاددرمدارس همه وهمه نشان ازعشق وعلاقه این مردم به این نظام واین انقلاب است .
اکنون بازارهای شهر ایلام از بیرق وپرچمهای سیاه . زنجیر. سنج وطبل پرشده است . بیشتر مردم استان در این ماه براساس سنتی دیرینه پرچمهای کوچک سیاه رابردرب خانه های خود نصب می کنند .
مردم استان اعم از زن ومرد این روزها لباسهای مشکی خریداری می کنند وتاپایان ماه محرم وصفر به نشانه عزاداری شهادت ابا عبدالله (ع) ویاران باوفایش آنرا به تن می کنند .
باردیگرسکوت سردشبهای ایلام بانوای حسین حسین شکسته می شود وهیات های مذهبی تا پاسی ازشب رادرمساجدبه عزاداری وسوگواری می پردازند .
دراین ماه پخت غذاهای مختلف ازجمله آش رشته . شله زرد وحلیم توزیع آن به عنوان نذری بین مردم ازدیگر آیینهای مردم این استان در این ماه است .
معاودین عراقی ساکن ایلام که درمناطق مختلف استان زندگی می کنند نیز در این ماه آیین های خاص خود را دارند. این افراد بیشتر با راه اندازی هیاتهای مذهبی در اماکن مذهبی به ویژه حسینیه " ام البنین " (س) درشهر ایلام به عزاداری وسوگواری می پردازد .
همچنین پوشاندن لباسهای مخصوص محرمی برتن کودکان وبرگزاری آیین تعزیه خوانی درشهرازدیگر آیینهای این معاودین ساکن ایلام درماه محرم است .
روزگاری خانه ات آباد بود روزگارت بی خیال و شاد بود
چشم های سبز ده بالاییت یکه تاز دشت شاد آباد بود
مشکلت افسون زیباییت بود خاطرت بی قید بود٬ آزاد بود
کو کجا رفت آن لب آواز خوان کز خوشی سرشار از فریاد بود؟
کی طلسمت کرد٬ بردت با خودش؟ عشق بود؟ شه دزد بود؟ صیاد بود؟
ها غزل نا گفته برگشتی چرا؟ دست هایش سرد بود؟ بی داد بود؟
ای خدا صبرت دهد ایوب عشق کاش بغضت تیشه فرهاد بود
برگرفته از اشعار محمد پورمنصوریان
تاچند دهه پیش بالاپوش عمده ی بیشتر زنان ایلامی خصوصاً درنواحی شمالی ومرکزی نوعی پالتوزنانه به اسم (کمرچین) بودکه به علت استفاده فراوان ازنوارهای زربافت درتزئین آن اززیبایی خاص برخوردار واحتمالاً نام آن نیز به همین خاطرباشد . جنس کمرچین ازمخمل دررنگهای قرمز ، جگری ، سبز ، سرمه ای ومشکی بوده ودارای آستین بلند ، جلوباز ، ( عیناً شبیه پالتو مردانه ) وجیب بادهانه کج درطرفین وکمربندی ازجنس خود می باشد وبسته به سن وموقعیت مالی زن ممکن بود ازتزئیینات بیشتری برخوردار وچنانچه زن درسنین میان سالی ویا کهنسالی بوده ازرنگهای سنگین ( مشکی ،سرمه ای ) استفادمی کرد . امروزه استفاده از کمرچین نزدزنان ایلامی تقریباً منسوخ گردیده وفقط درمعدود نقاط دورافتاده ای مانند ملکشاهی زردلان وجاهای دیگر توسط پیرزنان درفصل سرما پوشیده می شوند وآخرین رقمهای خودرا می گذراندو قتره وبلوزهای جدید جای آنرا پرکرده است .
روسری همان پارچه رنگی گلدار ودررنگها وطرحهای مختلف است که دراکثرنقاط کشور رایج بوده وامروزه تقریباْ تمامی دختران وبسیاری از زنان جوان وخصوصاْ درنقاط شهری وپرجمعیت استان از آن وبه تنهایی استفاده می کنند .
قتره( Qatra ) :
نوعی چادرزنانه است که برخلاف دیگرچادرهای مرسوم دیگرنقاط کشور اولاْ بسیاربزرگ بوده وثانیاْ دارای مقداری استین گشادمی باشد که با عبوردادن دستها ازآنها دیگر نیاز چندانی به کنترل آن در بیشتر مواقع نیست . جنس قتره مختلف بوده وتماماْ به رنگ مشکی وازپارچه های ساده وبدون نقش می باشد وبرخی مواقع به حاشیه جلووکناره آستینها نوعی بافت مثلی وتا حدودی ریسه مانند دوخته می شود. قتره مختص زنان عرب زبان بوده واز این ناحیه وارد دیگرنقاط استان گردیده است ودرحال حاضربالاپوش تقریباً تمامی زنان عشایری وروستایی وبرخی زنان میان سال وکهنسال شهر ایلام می باشد .ومابقی زنان واکثریت متلق دختران ازچادربه جای قتره که فاقدویژه گی های فوق است استفاده می نمایند .رنگ چادرنیز مشکی بوده واستفاداز چادرهای رنگی وگلداربیشتر توسط دختران نوجوان ویا به صورت محدود دربرخی نقاط ویاچادرشب استفاده می شود .
یک نوع سرپوش مشکی وازجنس مخمل می باشد که سگوش بوده ودوگوشه ی آن بلندومقداری باریک می باشد حاشیه ی هبر دارای منگوله سیاه رنگ می باشد وهنگام بستن به دورسر، منگوله ها درچند ردیف ، طرفین وجلوی سر را زینت می بخشند . پیش از بستن هبر از گل ون استفاده می شود ، بدین صورت که گلونی را بصورت مثلثی درآورده ورودی سر می اندازند وسپس هبررابرروی آن به دورسر می بندند استفاده از هبر در شهرستانهای شیروان چرداول ، ایوان ،مهران وایلام وبرخی نقاط دیگراستان به صورت محدود مرسوم می باشد .
مقنا یا مقنه (magna) :
پارچه ای تقریبا نازک ومشکی ( وگاه رنگهای دیگر مانند قهوه ای ، سبز تیره ، خاکستری و... ) که عرض آن حدود۷۰ سانتیمتر می باشد وبیش از ۵/۱ متر طول داردوبه صورت دوقطعه می باشد که ازکناره ودرجهت طول به هم بافته شده اند مقنا سرپوش ویژه زنان عرب بوده واز این مناطق وارد دیگرنواحی استان شده است وبه علت راحتی وپوشاندن تمام سروگردن وقسمتی از سینه ومشکی بودن رنگ مورد قبول وپسند زنان میان سال ومسن بیشتر نقاط دیگر استان قرارگرفته ومی رود تا به تدریج جایگزین سایر پوشهای زنانه گردد .
زنان یک سرمقنا راروی سرگذاشته ومابقی آن رابه دورسروگردن تا سینه می پیچند ودرنهایت برای آنکه باز نگردد به آن سنجاقی می زنند . زنان میان سال ومسن بیشتر رنگهای مشکی استفاده می کنند ورنگهای دیگر ویژه دختران وزنان جوان می باشد .
بیشترین استقبال از مقنا در شهرستانهای مهران ، دهلران ، دره شهر وآبدانان می باشد .
در دامنه جنوبی کبیر کوه قراردارد . این شهرستان دارای منابع کانی فراوان از جمله نفت وگوگرد وزاج است وبه خاطر آب فراوان ووجود جنگل ها ومراتع دارای سرزمین های مستعد کشاورزی می باشد. همچنین دامداری دارای اهمیت خاصی است . تمدن باستان در این شهرستان به حدی است که آثار ارزنده تاریخی جای جای آن رافرا گرفته است . محوته های تاریخی جوسیان وپنج برار از جمله شهرهای تاریخی آن می باشند . این شهرستان دارای مکانهای گردشگری متعددی است که ذیلاً اشاره می نماید .
شهر دهلران دردامنه جنوبی وجنوب غربی دینار کوه ودر فاصله 228 کیلومتری ایلام و100 کیلومتری شهرستان اندیمشک قرار دارد . این شهربعداز بازسازی به صورت شهری توریستی درآمده ومنابع عظیم نفت واراضی مستعد کشاورزی از اهمیت خاصی برخوردار است .
- برگرفته از کتاب ایلام عروس زاگرس نویسنده صیدمحمددرخشنده 1373 .
- تحقیقات محلی وحید درخشنده .
- برگرفته از کتاب راهنمای گردشگری استان ایلام تهیه وتنظیم جوریه کلانتری .1385
این شهرستان درشمال شرقی شهرستان اسلام قرارداشته ومرکز آن سرابله می باشد ودارای چهار بخش مرکزی ، شیروان ، چرداول وهلیلان است . وجود رودخانه های شیروان وچرداول وسیمره آن را به صورت منطقه ای مستعدکشاورزی در آورده ومهم ترین محصول کشاورزی آن برنج می باشد . وجود آثار تاریخی بجای مانده ازدوران ساسانی باعث گردیده که این شهرستان دارای اهمیت تاریخی باشد .
- ایلام عروس زاگرس تالیف صیدمحمددرخشنده ۱۳۷۳ .
- تحقیقات محلی از وحیددرخشنده .
- برگرفته از کتابچه راهنمای گردشگری استان ایلام تهیه وتنظیم جوریه کلانتری ۱۳۸۵ .
این شهرستان دارای 3 بخش مرکزی ، سراب ایوان وزرنه بوده واز شهرهای جدید استان است که دارای استعداد های یالقوه کشاورزی ودامداری می باشد . این شهرستان درحد فاصل بین ایلام به اسلام آباد ومناطق گیلان غرب قرار دارد . زیبایی های طبیعت دراین منطقه بسیار چشمگیر بوده وآثار باستانی آن نسر حاکی از تمدن دیرینه تاریخی آن است . مردم این منطقه از ایل کلهر هستند بدین جهت به زبان کلهری تکلم می نمایند .معمولاً زبان ایوان معروف به کلهر ایوانی است .
- برگرفته ازایلام عروس زاگرس تاْلیف صیدمحمددرخشنده چاپ ۱۳۷۳
- راهنمای گردشگری استان ایلام تهیه وتنظیم جوریه کلانتری ۱۳۸۵
- بخشی از تحقیقات وحید درخشنده بهار ۱۳۸۶
دردامنه کبیر کوه درکنارخرابه های شهرتاریخی سیمره ورودخانه خوروشان سیمره قراردارد .این شهرستان دارای استعداد کشاورزی وافری بوده وباتوجه به آب فراوان ومراتع انبوه وجنگل ها ازمهم ترین مناطق کشاورزی ایلام به حساب می آید .
اهمیت تاریخی دره شهر به حدی است که مورخان وتاریخ نگاران درمتون از آنجابسیارنام برده وبه آن پرداخته اند .
- تحقیقات محلی وحید درخشنده بهار۱۳۸۶ .
- برگرفته از ایلام عروس زاگرس تاْلیف صیدمحمد درخشنده چاپ ۱۳۷۳ .
- راهنمای گردشگری استان ایلام تهیه وتنظیم جوریه کلانتری .۱۳۸۵ .
اینک دراین سوی زمان ، دربهار باغ وبابونه ، درسفره سبز طبیعت ، گلها به میهمانی مقدم لاله ، باورخویش رابه عروج سرخ رهایی آذین بسته اند . وازسنگر سینه سرخان عاشق قد کشیده اندوومسیرمنورها را مزین به حضور عشق کرده اند . دشت چون سجاده ای سبز و سرخ برپیشانی زمین زیور آراسته است ومارا به جغرافیای جانبازی اسطوره های عشق میهمان می کند استان ایلام با 20150 کیلومتر مربع وسعت ، درغرب ایران ومجاورت سلسله کوههای زاگرس واقع شده ودارای 425 کیلومتر مرز مشترک باکشور عراق است .
برمبنای آخرین تقسیمات کشوری درسال 1375 ، استان ایلام مشتمل بر 7 شهرستان ، 18 بخش ، 15 شهر ،
36 دهستان ودارای 487886 نفرجمعیت می باشد . مرکز این استان شهر ( ایلام ) است که به دلیل برخورداری از زیبا یی های طبیعی ( عروس زاگرس ) لقب گرفته است .
پس ازپیروزی انقلاب اسلامی ، عراق به اختلافات مرزی دامن زد وپیش از شروع جنگ تحمیلی ، استان ایلام را بارها مورد تجاوز هوایی قرار داد. این تعارضات به تدریج افزایش یافت تا اینکه به یک جنگ تمام عیار منجر شد . اولین تجاوز نظامی عراق ، بعد از پیروزی انقلاب در 13/1/58 به مهران صورت گرفت ومهم ترین هجوم زمینی عراق قبل از آغاز رسمی جنگ از 19 تا 24 شهریور 1359 در منطقه میمک به وقوع پیوست . مهران تنها شهری بود که در دوران جنگ ، 4 بار اشغال وسپس آزاد گردید . شهر دهلران نیز طی این دوران 3 باراشغال شد ، اما ارتش بعث عراق نتوانست موقعیت خود رادر این شهر تثبیت کند ومجبور به تخلیه آن شد . استان ایلام طی 8 سال دفاع مقدس همزمان در 3 محور میمک ، مهران ودهلران با نیروی نظامی عراق در نبرد بود .
برگرفته از بروشور ستاد راهیان نور سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی وگردشگری واداره کل حفظ آثار ونشر ارزشهای دفاع مقدس استان ایلام
درموسیقی ایلام ازسازهای دوزله ، جفتان ، سرنا ، شیپور ، ضرب ، دهل ، شمشال ، نی وکمانچه استفاده می شودواین سازها درآیین هایی مانند : عروسی ، جنگ وعزاکاربرددارند . دوزله وجفتان برخلاف همه سازهای ایرانی که تک صداهستند ، دوصدایی است وقابلیت همراهی باسازهای چندصدایی رادارد. چوپی موسیقی رقص ایلام است وبه صورت انفرادی ویادسته جمعی اجرا می شود این موسیقی درگذشته افزودن برکاربردهنری وموسیقیایی به عنوان آمادگی رزمی وبدنی نیزکارایی داشته است .
( فتاپاشا ، لرزانه ، سوارسوار ، صی سماع ، قلاوی ، سه حار وگریانه ) ازجمله نواهاوریتم های این نوع رقص است که در مناطق کرد ولرنشین کشوررایج است . هوره نیز موسیقی آوازی مردمان غرب کشور وبه ویژه مردم ایلام است . هوره که ازآوازها ونیایش های اساطیری ایران است . ازهزاره های قبل ازمیلادمسیح تابه امروز رواج دارد . موسیقی آیین های سوگواری نوع دیگری ازموسیقی دراستان ایلام است که در آیین ( چمری ) باسرنا ودهل اجرا می شود ودراین مراسم مردم ایل ها وروستا ها درمحلی به نام (چمرگاه یا چمرجا ) جمع می شوند وهمراه بانوای ساز ودهل وآواز همسرایان نوعی رقص را ارائه می دهند . گویند که درنمایش تعزیه درایام عاشورا نیز کاربرد فراوان دارد.
مهم ترین صنایع دستی استان که به دست هنرمندانه زنان ودختران ایلامی وبرای اولین بار طرح آن دراستان ایلام بافته شده گلیم نقش برجسته است که از نظر اصالت وتولید مهم ترین وشاخص ترین صنعت دستی وبومی استان بوده ونقش ونگاره های آن ازطبیعت وتاریخ وفرهنگ این منطقه الهام گرفته است . سایرصنایع دستی مهم استان عبارتنداز: فرش کرکی ، فرش ابریشم ، جاجیم ، نمد، گیوه بافی ، قتره بافی ،چیت بافی وصنایع چوبی ،احرامی بافی ،بافت سیاه چادرو... .
مکان های عرضه صنایع دستی استان ایلام :
1- نمایشگاه دائمی صنایع دستی
واقع دربلوار مدرس جنب ساختمان صنایع دستی استان .
برگرفته ازسایت ایلام میراث